Những năm gần đây, xu hướng xuất khẩu lao động (XKLĐ) sang Nhật Bản ngày càng tăng mạnh tại Việt Nam. Qua những lời đường mật của các đơn vị môi giới, một tương lai màu hồng được vẽ nên như là chỉ sau 2-3 năm làm việc người lao động có thể đem về cho gia đình và bản thân một số tiền lớn, dễ dàng đổi đời, xây nhà to cho bố mẹ bằng nguồn ngoại hối. Thế nhưng, đằng sau bức tranh hào nhoáng ấy lại là những mảng tối ê chề, những ngày tháng chịu rào cản văn hóa, ngôn ngữ, áp lực tài chính và nhức nhối hơn cả là sự kỳ thị, xa lánh đến từ người dân bản xử bởi thực trạng gia tăng tỉ lệ tội phạm là người Việt Nam tại xứ sở hoa anh đào.
1. Nhật Bản: Thị Trường Thiếu Nhân Lực Nước Ngoài
Theo số liệu từ Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản, số lượng lao động nước ngoài tại quốc gia này đã liên tục gia tăng trong suốt 13 năm qua. Nguyên nhân cốt lõi đến từ tình trạng già hóa dân số ngày càng tăng trong khi đó các nhà máy sản xuất không ngừng mở rộng, gây nên sự thiếu hụt nguồn nhân lực trầm trọng.
Hiện tại, Việt Nam đang dẫn đầu về số lượng lao động nước ngoài tại Nhật Bản, chiếm tới 23,6% tổng số, vượt qua cả Trung Quốc và Philippines. Chỉ tính riêng trong năm 2025, con số này đã tăng 11,7% so với năm 2024.
Khoảng 1/3 lao động nước ngoài tại Nhật là các chuyên gia có tay nghề cao và 1/4 là lao động phổ thông. Phần lớn người nhập cư từ Đông Nam Á và Trung Quốc phải đảm nhận các công việc tay chân, nặng nhọc như nông nghiệp, chế biến thực phẩm và cơ khí, những vị trí "3D" (Dirty, Dangerous, Demanding) mà người trẻ xứ sở hoa anh đào không muốn làm.
2. Thực Tế Nghiệt Ngã Sau Những Lời Quảng Cáo "Màu Hồng"
Qua các công ty môi giới, XKLĐ sang Nhật luôn được vẽ lên như một giấc mơ: Chỉ sau 3–4 năm là có thể trả hết nợ, mua xe, xây biệt thự cho cha mẹ. Thực tế thì Nhật Bản cũng là nơi có mức thù lao và chế độ phúc lợi cho người lao động ngoại quốc vượt trội so với Hàn Quốc, Trung Quốc hay Singapore. Tuy nhiên, điều đó cũng làm giảm đi những khó khăn thực tế mà người Lao động phải đối mặt.
Đầu tiên phải kể đến chi phí xuất cảnh. Để sang được Nhật, người lao động Việt Nam phải chi trả cho các cơ quan phái cử trung bình khoảng 674.000 Yên (khoảng 110 triệu VNĐ). Đây là mức chi phí cao nhất trong số tất cả các quốc gia được khảo sát.
Áp lực bủa vây. Rất nhiều người sang Nhật với gánh nặng nợ nần chồng chất trên vai. Để có được thu nhập cao hơn thì họ sẽ tăng ca, kèm theo chi phí sinh hoạt đắt đỏ, rào cản ngôn ngữ, sự chênh lệch văn hóa tình trạng đó kéo dài đã tạo nên một áp lực kéo dài về cả thể chất lẫn tinh thần người lao động.
Bị trục lợi sức lao động: Là một quốc gia tư bản, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản luôn tìm cách tối đa hóa lợi nhuận và cắt giảm chi phí. Không ít nơi đã phớt lờ quyền lợi của lao động ngoại quốc, trả lương thưởng thấp. Chính báo chí Nhật Bản cũng từng thừa nhận rằng, chương trình thực tập sinh thực chất là một hình thức tuyển dụng lao động giá rẻ, không đòi hỏi bằng cấp, đẩy người lao động vào tình trạng bị bóc lột sức lao động.
3. Hệ Lụy Đáng Báo Động: Tỷ lệ "Tội Phạm Việt Nam" cao nhất Nhật Bản
Từ một cộng đồng từng được khen ngợi là chăm chỉ, người Việt tại Nhật hiện nay lại đối mặt với thực trạng đáng xấu hổ về tình trạng tội phạm cao nhất Nhật Bản
Tính đến năm 2024, tại nhà tù Fuchu (Nhật Bản), số lượng phạm nhân người Việt đã tăng lên 68 người, trở thành nhóm tội phạm nước ngoài lớn thứ 3 tại đây. Các hành vi vi phạm như là trộm cắp, buôn lậu và thậm chí là buôn bán ma túy nhằm mục đích kiếm tiền nhanh đã để lại những hậu quả nặng nề cho Cộng đồng người Việt tại Nhật và hơn thế nữa là danh tiếng cả một Quốc gia. Khi chính những người dân Việt Nam đang làm ăn chân chính trên đất Nhật cũng ngại ngùng giới thiệu mình đến từ Việt Nam. Người Nhật giờ đây đã trở nên cảnh giác, dè chừng và xuất hiện tâm lý kỳ thị đối với người Việt. Tổn hại thể diện quốc gia thực trạng này không chỉ làm xấu đi hình ảnh cộng đồng người Việt lương thiện đang sinh sống tại Nhật, mà còn vô hình trung làm giảm đi giá trị và uy tín của tấm hộ chiếu Việt Nam trên trường quốc tế.
