Chúng ta đang sống trong một nghịch lý vô cùng mệt mỏi của người trưởng thành. Suốt một tuần đi làm, ai cũng vật vờ than thở chỉ ước đến cuối tuần để được tắt điện thoại, nằm ườn ra và không làm gì cả. Thế nhưng, khi những ngày cuối tuần quý giá ấy thực sự đến, mọi chuyện lại không hề diễn ra như ý định.
Bạn thả mình xuống sô pha, vừa mở bộ phim yêu thích lên xem được nửa tập thì một sự bồn chồn khó tả bắt đầu bóp nghẹt tâm trí. Một giọng nói vô hình trong đầu bắt đầu réo rắt nhắc nhở bạn về hàng tá những việc đáng lẽ ra bạn nên làm.
Kết cục là gì? Bạn vẫn nằm nguyên trên sô pha, không đụng tay vào công việc nhưng cũng chẳng hề tận hưởng được một giây phút thư giãn nào.
Bạn kết thúc ngày nghỉ với một cái đầu nặng trĩu, một cơ thể kiệt quệ và một lời tự dằn vặt vô cùng quen thuộc: "Mình lại lãng phí thêm một ngày sống vô dụng nữa rồi".
Nếu trạng thái nghỉ ngơi trong sự bức bối này cứ lặp đi lặp lại vào mỗi dịp cuối tuần của bạn, thì bạn đã mắc phải hội chứng Leisure Guilt - Cảm giác tội lỗi khi nghỉ ngơi.
1. Leisure Guilt thực chất là gì?
Leisure Guilt được hiểu là một trạng thái mà bạn cảm thấy tồi tệ, căng thẳng hoặc mang cảm giác tội lỗi khi sử dụng thời gian cho việc giải trí, thư giãn thay vì làm những việc tạo ra năng suất.
Sự ám ảnh này phổ biến đến mức đáng báo động. Theo một cuộc khảo sát vào năm 2022 tại Mỹ, chỉ có khoảng 27% nhân viên sử dụng hết số ngày nghỉ phép được hưởng và gần một nửa trong số họ thừa nhận rằng họ vẫn làm việc ít nhất một tiếng mỗi ngày ngay trong chính kỳ nghỉ của mình. Chúng ta dường như đang đánh mất khả năng cho phép bản thân được dừng lại.
2. Vì sao rảnh rỗi lại hóa tội lỗi?
Việc chúng ta tự tra tấn tinh thần của mình trong những ngày nghỉ không xuất hiện một cách ngẫu nhiên mà nó xuất phát từ những chiếc bẫy tâm lý của thời đại:
- Status anxiety - Nỗi lo âu về địa vị: Nghiên cứu đã chỉ ra rằng những người luôn mang trong mình sự lo âu, bận tâm về vị thế kinh tế, xã hội của bản thân thường dễ trải qua cảm giác tội lỗi khi nghỉ ngơi hơn. Khi bạn sợ mình không đủ giỏi và sợ bị đánh giá thấp, não bộ sẽ tự động phát tín hiệu báo động mỗi khi bạn dừng lại.
- Moralization of effort - Đạo đức hóa sự nỗ lực: Xã hội hiện đại luôn tôn vinh sự chăm chỉ đến mức cực đoan và mặc định rằng thời gian là nguồn tài nguyên khan hiếm bắt buộc phải dùng để tạo ra giá trị. Sự ám ảnh về năng suất này khiến chúng ta tin rằng, nếu một khung giờ trôi qua mà không đẻ ra tiền bạc hay kiến thức, thì đó ắt hẳn là một tội ác.
3. Leisure Guilt có tồi tệ như chúng ta nghĩ?
Câu trả lời là: “Có, nó là một cú lừa độc hại.”
Bạn không làm việc nhưng bạn cũng chẳng hề được nghỉ ngơi. Bạn chỉ đang lãng phí năng lượng để tự dằn vặt mình một cách vô ích.
Khi bị Leisure guilt chi phối, bạn sẽ bị giảm sút mức độ tận hưởng các hoạt động giải trí. Bạn đi xem phim nhưng đầu nhảy số về file báo cáo, bạn đi du lịch nhưng lòng bồn chồn lo check tin nhắn sếp.
Việc liên tục cảm thấy tội lỗi vì sự rảnh rỗi tỷ lệ thuận với sự gia tăng của stress, lo âu, cảm xúc tiêu cực, đồng thời làm giảm mức độ hài lòng với cuộc sống và sức khỏe thể chất. Đặc biệt, những người trẻ tuổi, sinh viên, phái nữ và những nhóm có thu nhập thấp hơn thường là những người dễ bị tấn công bởi cảm giác tội lỗi này nhất.
4. Làm thế nào để thoát khỏi vòng lặp mệt mỏi này?
Việc thay đổi góc nhìn và nhận thức rõ ràng về những hậu quả nặng nề của việc thiếu nghỉ ngơi có thể giúp làm giảm bớt cảm giác tội lỗi này. Hãy coi việc nằm ườn trên sô pha không phải là sự lãng phí, mà là khoảng thời gian sạc pin bắt buộc để não bộ không bị chập mạch vào sáng thứ Hai.
Bên cạnh đó, một phát hiện vô cùng thú vị từ nghiên cứu là nếu bạn dành thời gian rảnh rỗi để tương tác ở bên cạnh người khác, cảm giác tội lỗi này sẽ giảm đi đáng kể so với việc bạn lủi thủi giải trí một mình. Vậy nên, nếu nằm nhà lướt điện thoại một mình khiến bạn thấy tội lỗi, hãy thử nhấc máy rủ đám bạn ra quán cafe ngồi vô tri cùng nhau.
5. Lời kết
Trong một thế giới luôn hối thúc chúng ta phải chạy đua không ngừng nghỉ, việc dám dừng lại và "không làm gì cả" là một điều rất đáng được khuyến khích. Làm việc trong lúc mệt mỏi hay khi năng lượng đã cạn kiệt không hề giúp bạn trở nên năng suất hay ưu tú hơn, nó chỉ đang âm thầm bòn rút sức sống và niềm vui của chính bạn
Hãy luôn nhớ rằng, con người không phải là cỗ máy và giá trị của bạn không bao giờ được đo lường bằng việc bạn bận rộn đến mức nào. Lần tới, khi sự bồn chồn quen thuộc lại ghé thăm vào ngày cuối tuần, hãy hít một hơi thật sâu, dứt khoát tắt đi tiếng nói phán xét trong đầu và tự nhủ: "Nghỉ ngơi chính là nhiệm vụ quan trọng nhất lúc này".
Đừng để nỗi ám ảnh về năng suất đánh cắp đi đặc quyền được thư giãn của bạn. Bởi vì sau những ngày dài nỗ lực vì công việc, bạn hoàn toàn xứng đáng có một khoảng thời gian được phép "vô dụng" một cách thật trọn vẹn, bình yên và không rào cản.
